مهندسي ژئوماتيک

ژئوماتيک[1] گرايشي جديد در علم و مهندسي است که در سال 1969، توسط Dubuisson، مطرح گرديد. ژئوماتيک به معناي مطالعه زمين، يا به عبارت ديگر مطالعه عامل مکان مي باشد. لغت نامه Oxford تعريف ژئوماتيک را اينگونه ارائه نموده است:

رياضيات مربوط به زمين؛ علم جمع آوري، تحليل و تفسير داده، بالاخص داده هاي اندازه گيري شده مربوط به سطح زمين.[2]

مهندسي ژئوماتيک[3] بعنوان یکی از گرایشات مرتبط با این موضع، علمی است که به امر تلفيق، مدل سازي، تحليل و مديريت داده هاي مکان مرجع، يا داده هايي که برای موقعيت هاي مشخص تعيين شده اند، مي پردازد. مهندس ژئوماتيک به امر مدل سازي هندسي مکان، مشاهده و تخمين موقعيت و دقت و عدم قطعيت[4] آن مي پردازد. در اين راستا يک مهندس ژئوماتيک از دانش، روش ها و ابزار چندين گرايش که ذیلا به آنها اشاره می­شود، استفاده مي نمايد:

• ژئودزي[5]: علم اندازه گيري موقعیت در سيستم هاي مختصات زميني، نجومي و مداري.
• تعيين موقعيت و ناوبري[6]: مانند سيستم تعيين موقعيت ماهواره اي.
• پردازش رقومي تصوير[7]: استخراج اطلاعات از تصاوير براي کاربري هاي مختلف از قبيل مطالعات محيط زيست و کشاورزي.
• تهيه نقشه[8]
• سنجش از دور[9]: اخذ تصوير از سنجنده هاي ماهواره اي.
• سيستم هاي اطلاعات مکاني[10]: استفاده از سيستم هاي رايانه اي داراي قابليت در زمینه های جمع آوری، ذخيره سازي، تغيير و تحول و نمايش اطلاعات مکان مرجع.
• سيستم هاي مالکيت زمين[11]: مديريت اطلاعات مربوط به زمين، نقشه­برداري زمين و حقوق زمين.

واژه ژئوماتيک در کشور کانادا رواج يافت و سپس، بدليل شباهت اين واژه در هر دو زبان انگليسي و فرانسه، توسط سازمان بين المللي استاندارد[12] و موسسه نقشه­برداران سلطنتي بريتانيا[13] نيز مورد استفاده قرار گرفت. در ايالات متحده به جاي اين واژه از واژه «فن آوري مکان­مرجع[14]» استفاده مي شود که شامل سه فن آوري تعيين موقعيت ماهواره اي، سيستم هاي اطلاعات مکاني و سنجش از دور است.

بدين ترتيب مهندسي ژئوماتيک تجميعي از گرايش هاي فوق­الذکر است، که اين تجميع عمدتا در سطح ابزارهای مورد استفاده در گرایش های مذکور است. البته لازمه استفاده از هر ابزاري استفاده از تئوري هاي مرتبط با اين ابزار مي باشد، ولیکن ژئوماتيک به ندرت به تئوري پردازي در حوزه گرايش هاي فوق الذکر مي پردازد و بر اين اساس گرايش هاي ژئودزي، فتوگرامتري، سنجش از دور و اطلاعات مکاني به صورت مستقل، بالاخص در رده تحصيلات تکميلي، دنبال مي شوند. به بیان دیگر، ژئوماتيک عمدتا به عنوان مجموعه دانش، روش و ابزاري تلقي مي­گردد که در رده کارشناسي مطرح مي­گردد و به کار گرفته مي شود.

تلقي فوق از ژئوماتيک سبب گرديده است که برخي از دپارتمان­هايي که تا قبل از اين با نام نقشه ­برداري و مطالعات زمين فعاليت داشتند نام خود را به ژئوماتيک تغيير دهند.

در انتها ذکر اين نکته حائز اهميت است که درج حرف (s) در انتهاي واژه Geomatics به معناي جمع بستن واژه Geomatic نيست، چون اصلا واژه اي تحت عنوان Geomatic وجود ندارد. از اين رو Geomatics را به عنوان يک واژه واحد و دارای مفهوم مستقل بکار ببريد.

 

مراجع

1. http://www.geomatics.ucalgary.ca/whatisit/index.html

2. http://ce-gw343.ncl.ac.uk/home/new.html

 

---

[1] Geomatics

[2] The mathematics of the earth; the science of the collection, analysis, and interpretation of data, especially instrumental data, relating to the earth's surface. (Oxford English Dictionary)

[3] Geomatics Engineering

[4] Uncertainty

[5] Geodesy

[6] Positioning and Navigation

[7] Digital Imaging

[8] Mapping

[9] Remote Sensing

[10] Geographic Information System - GIS

[11] Land Tenure System

[12] International Organization o Standardization - ISO

[13] Royal Institution of Chartered Surveyors

[14] Geospatial Technology